TOPLUM, “ KATILIMCI GENÇLERLE” GÜÇLENİR!

“Gençlik geleceğimizdir” cümlesini sıkça tekrar ediyoruz. Oysa gençler yalnızca geleceğin değil; bugünün de fikri, enerjisi, vicdanı ve dönüştürücü gücüdür. Onları sadece yarınlara hazırlanan bir kuşak olarak görmek, bugünün kararlarında taşıdıkları değeri gözden kaçırmaktır. Çünkü güçlü toplumlar, gençlere yalnızca söz söyleyen değil; onların sözünü dinleyen, fikirlerine alan açan ve sorumluluk almalarını sağlayan toplumlardır.

Katılımcı gençlik anlayışı, gençlerin kendileriyle ilgili kararların pasif muhatabı olmaktan çıkarak çözümün etkin bir parçası hâline gelmesini ifade eder. Eğitimden istihdama, teknolojiden kültür ve sanata, çevreden sosyal politikalara kadar her alanda gençlerin görüşlerinin alınması önemlidir. Ancak gerçek katılım, yalnızca gençleri toplantı salonlarında dinlemek ya da programlara davet etmek değildir. Gerçek katılım; onların fikirlerini karar süreçlerine yansıtmak, projelerine kaynak sağlamak ve ürettikleri çözümleri hayata geçirebilecekleri güvenli alanlar oluşturmaktır.

Gençleri Dinlemek Yetmez, Onlara Güvenmek Gerekir…

Bugünün gençleri dünyaya yalnızca yaşadıkları şehirden veya ülkeden bakmıyor. Dijital teknolojiler sayesinde küresel gelişmeleri yakından izliyor; iklim krizinden yapay zekâya, sosyal adaletten girişimciliğe kadar pek çok konuda yeni fikirler geliştiriyor. Çok hızlı öğreniyor, sorguluyor, karşılaştırıyor ve değişim talep ediyor.

Fakat gençlerin potansiyeli ile onlara sunulan imkânlar arasında hâlâ önemli bir mesafe bulunuyor. Birçok genç, düşüncelerinin yeterince dikkate alınmadığını, karar mekanizmalarında kendisine gerçek anlamda yer verilmediğini ve yeteneklerini gösterebileceği fırsatlara ulaşamadığını hissediyor. Bu durum yalnızca gençler açısından değil, toplumun tamamı açısından büyük bir kayıptır. Çünkü kullanılmayan her yetenek, duyulmayan her fikir ve desteklenmeyen her girişim, ülkenin geleceğinden eksilen bir değerdir.

Gençlerin kendilerini ifade edebilmeleri için onları dinlemek kadar onlara güvenmek de gerekir. Bazen bir gencin ihtiyacı büyük bütçeler değil; fikrinin ciddiye alınması, doğru bir rehberle buluşturulması ve ilk adımı atabilmesi için cesaretlendirilmesidir. Güvenilen genç sorumluluk alır; sorumluluk alan genç üretir; üreten genç ise yalnızca kendi hayatını değil, çevresini ve toplumunu da dönüştürür.

Genç Katılımı Bir Etkinlik Değil, Yönetim Kültürüdür…

Katılımcılık, belirli günlerde düzenlenen gençlik buluşmalarından veya tek seferlik etkinliklerden ibaret görülmemelidir. Gençlerin karar alma süreçlerine katılması; kamu kurumları, üniversiteler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör için sürdürülebilir bir yönetim kültürüne dönüşmelidir.

Gençlik meclisleri, proje atölyeleri, sosyal girişimcilik programları, gönüllülük çalışmaları, mentörlük sistemleri ve fikir maratonları bu kültürün önemli araçlarıdır. Ancak bu mekanizmaların yalnızca görünürlük sağlamak için değil, gerçek sonuçlar üretmek amacıyla tasarlanması gerekir. Gençlerin dile getirdiği önerilerin hangi aşamada değerlendirildiği, hangilerinin uygulamaya alındığı ve hangi sonuçların elde edildiği şeffaf biçimde paylaşılmalıdır.

Bir gencin masada bulunması katılım için yeterli değildir. Asıl mesele, o masada sözünün karşılık bulmasıdır.

Üniversiteler Gençlerin Fikirlerini Hayata Hazırlamalıdır

Üniversiteler yalnızca meslek kazandıran eğitim kurumları değildir. Aynı zamanda gençlerin düşünmeyi, sorgulamayı, birlikte üretmeyi ve toplumsal sorumluluk üstlenmeyi öğrendikleri güçlü sosyal dönüşüm merkezleridir.

Bu nedenle üniversitelerin görevi, öğrencilere yalnızca teorik bilgi aktarmakla sınırlı kalmamalıdır. Gençlerin fikirlerini projeye, projelerini toplumsal faydaya ve yenilikçi çözümlere dönüştürebilecekleri uygulama alanları oluşturulmalıdır. Gençler; kamu kurumlarıyla, sivil toplum kuruluşlarıyla, girişimcilik ekosistemiyle ve yerel yönetimlerle buluşturulmalıdır.

Genç Beyinler Akademisi çalışmalarımızda da yıllardır gördüğümüz temel gerçek şudur: Bir gence fırsat verildiğinde yalnızca bir proje ortaya çıkmaz; özgüveni, sorumluluk bilinci ve topluma aidiyet duygusu da gelişir. Kendi fikrinin değer gördüğünü hisseden genç, yaşadığı topluma karşı daha güçlü bir bağ kurar.

Katılım, Aidiyeti ve Toplumsal Dayanıklılığı Güçlendirir..

Gençlerin karar süreçlerinden uzak kaldığı bir toplumda umutsuzluk, yabancılaşma ve güvensizlik artabilir. Kendisine söz hakkı tanınmadığını düşünen genç, zamanla içinde yaşadığı topluma karşı mesafe geliştirebilir. Buna karşılık görüşlerinin önemsendiğini ve emeğinin karşılık bulduğunu gören genç, sorunlardan kaçmak yerine çözüm üretmeye yönelir.

Bu nedenle genç katılımı yalnızca bir gençlik politikası değildir. Aynı zamanda toplumsal huzurun, demokratik kültürün ve sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biridir. Afetlere hazırlıktan çevrenin korunmasına, bağımlılıkla mücadeleden dijital güvenliğe kadar birçok toplumsal meselede gençlerin enerjisine, yenilikçi bakışına ve gönüllülüğüne ihtiyacımız vardır.

Bugünün karmaşık sorunları, gençler adına geliştirilen çözümlerle değil; gençlerle birlikte tasarlanan modellerle aşılabilir.

Gençler Projelerin Hedef Kitlesi Değil, Çözüm Ortağıdır…

Gençleri yalnızca eğitim verilecek, desteklenecek veya yönlendirilecek bir hedef grup olarak görmek artık yeterli değildir. Yeni nesil gençlik çalışmalarında gençler; projenin fikrini geliştiren, uygulamasında sorumluluk alan, sonuçlarını değerlendiren ve yaygınlaştırılmasına katkı sunan çözüm ortakları olmalıdır.

Bunun için gençlere erişilebilir çalışma alanları, mentörlük desteği, finansman imkânları ve kurumlar arası iş birliği ağları sunulmalıdır. Özellikle dezavantajlı gençlerin, genç kadınların, engelli bireylerin ve eğitim ile istihdam imkânlarına erişimde güçlük yaşayanların karar süreçlerine katılımı güvence altına alınmalıdır. Katılımın gerçek değeri, yalnızca güçlü sesi olanların değil, sesi yeterince duyulmayanların da temsil edilebildiği ölçüde ortaya çıkar.

Gelecek, Gençlerle Birlikte Kurulur…

Gençlere hazır cevaplar vermek yerine doğru soruları birlikte sormalıyız. Onlar adına karar vermek yerine kararları onlarla birlikte almalıyız. Gençlerin enerjisini kontrol edilmesi gereken bir güç olarak değil, toplumsal gelişmeyi hızlandıracak büyük bir imkân olarak görmeliyiz.

Her kurum kendisine şu soruları yöneltmelidir:

Gençlere gerçekten söz hakkı veriyor muyuz? Fikirlerini projeye dönüştürebilecekleri imkânlar sunuyor muyuz? Başarısız olmalarına, yeniden denemelerine ve deneyim kazanmalarına alan açıyor muyuz? Onları yalnızca dinliyor muyuz, yoksa söylediklerinden hareketle bir şeyleri değiştiriyor muyuz?

Unutmayalım ki gençlerin dâhil edilmediği hiçbir kalkınma modeli tamamlanmış değildir. Gençlerin hayallerini küçümseyen toplumlar kendi geleceğini sınırlar; onların fikirlerine güvenen toplumlar ise geleceği bugünden kurmaya başlar.

Güçlü bir Türkiye’nin yolu; düşünen, sorgulayan, üreten, sorumluluk alan ve karar süreçlerine etkin biçimde katılan gençlerden geçmektedir. Gençlerin sesini duymak bir nezaket değil, toplumsal bir zorunluluktur.

Çünkü söz hakkı verilen genç güçlenir; güçlenen genç çevresini dönüştürür; gençlerin dönüştürücü gücüne inanan toplum ise geleceğe güvenle yürür.

Katılımcı gençlik, güçlü yarınların değil; güçlü bugünün de temelidir…

Dr. Öğr. Üyesi Nebiye YAŞAR
Üsküdar Üniversitesi 
Genç Beyinler Akademisi Direktörü