GELECEĞİ DÖNÜŞTÜREN GÜÇ: “SOSYAL İNOVASYON MODEL PROJELER”

GELECEĞİ DÖNÜŞTÜREN GÜÇ: “SOSYAL İNOVASYON MODEL PROJELER”

Toplumsal sorunlar değişiyor, çeşitleniyor ve giderek daha karmaşık hâle geliyor. Çocukların sağlıklı gelişiminden gençlerin geleceğe hazırlanmasına, ailelerin güçlendirilmesinden bağımlılıkla mücadeleye, afet bilincinden aktif yaşlanmaya kadar pek çok mesele artık tek bir kurumun, tek bir disiplinin veya geçici bir faaliyetin sınırları içinde çözülemiyor.

Bugün toplumun yalnızca iyi niyetli girişimlere değil; bilimsel bilgiye dayanan, sahada karşılık bulan, etkisi ölçülebilen ve sürdürülebilir çözümlere ihtiyacı var. İşte sosyal inovasyon model projeleri tam da bu ihtiyacın karşılığını oluşturuyor.

Sosyal İnovasyon Nedir?

Sosyal inovasyon; toplumsal bir ihtiyaca yenilikçi, uygulanabilir ve kalıcı bir çözüm geliştirme sürecidir.

Ancak onu klasik sosyal sorumluluk çalışmalarından ayıran önemli bir özellik vardır: Sosyal inovasyon, yalnızca yardım etmeyi değil, sorunu ortaya çıkaran şartları dönüştürmeyi hedefler.

Bir çocuğa bir gün destek olmak elbette değerlidir. Fakat çocuğu, ailesini, öğretmenini, okulunu ve ilgili kamu kurumlarını aynı sistem içinde buluşturan; koruyucu ve önleyici mekanizmalar geliştiren bir model oluşturmak çok daha kalıcı bir toplumsal etki meydana getirir.

Bu nedenle sosyal inovasyon model projelerinde temel soru, “Kaç kişiye ulaştık?” sorusuyla sınırlı değildir. Asıl sorular şunlardır:

İnsanların hayatında hangi değişimi oluşturduk?

Bu değişimi nasıl ölçtük? Geliştirdiğimiz model başka kurumlarda ve şehirlerde uygulanabilir mi?

Proje sona erdiğinde toplumsal fayda devam edecek mi?

Geçici Etkinliklerden Kalıcı Modellere..

Toplumsal katkının gerçek gücü, düzenlenen etkinliklerin sayısıyla değil, oluşturduğu dönüşümün sürekliliğiyle ölçülür.

Bir seminer farkındalık oluşturabilir; ancak eğitim, uygulama, mentörlük, izleme ve değerlendirme aşamalarını içeren bütüncül bir model davranış değişikliği meydana getirebilir.

Etkili bir sosyal inovasyon modeli;

* İhtiyacı doğru verilerle belirler,
* Hedef kitlenin görüşlerini sürece dâhil eder,
* Akademik bilgiyi saha tecrübesiyle birleştirir,
* Kamu, üniversite, sivil toplum ve özel sektör arasında iş birliği kurar,
* Sonuçları ölçülebilir göstergelerle takip eder,
* Başarılı uygulamaların yaygınlaştırılmasını sağlar,
* Proje desteği sona erdikten sonra da yaşayabilecek bir yapı oluşturur.

Bu yaklaşım sayesinde proje, belirli tarihler arasında gerçekleştirilen faaliyetler dizisi olmaktan çıkar; başka kurumların da uygulayabileceği bir toplumsal çözüm modeline dönüşür.

Üniversitelerin Topluma Karşı Sorumluluğu..

Üniversiteler yalnızca bilgi üreten ve meslek kazandıran kurumlar değildir. Üniversiteler aynı zamanda toplumun ihtiyaçlarını doğru okuyan, sorunlara bilimsel çözümler geliştiren ve ürettiği bilgiyi insan hayatının hizmetine sunan dönüşüm merkezleridir.

Akademik bilginin kampüs sınırları içinde kalması, bilimin toplumsal gücünü sınırlar. Oysa bir akademisyenin uzmanlığı bir çocuğun gelişimine, bir gencin geleceğine, bir ailenin güçlenmesine veya dezavantajlı bir bireyin hayata katılımına katkı sağladığında bilgi gerçek değerine ulaşır.

Üniversitelerin toplumsal katkı misyonu; eğitim ve araştırmanın yanında artık vazgeçilmez bir sorumluluk alanıdır.

Bu sorumluluğun en etkili uygulama araçlarından biri ise “sosyal inovasyon model” projeleridir.

Sosyal İnovasyonda Öncü Üniversite: Üsküdar Üniversitesi..

Üsküdar Üniversitesi; insanı merkeze alan bilimsel yaklaşımı, disiplinler arası akademik birikimi ve güçlü paydaşlık kültürüyle sosyal inovasyon alanında öncü bir anlayış ortaya koymaktadır.

Çocukların, gençlerin, ailelerin, kadınların, yaşlıların ve toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarına yönelik geliştirilen model projelerde; üniversitenin bilimsel kapasitesi kamu kurumlarının imkânları, yerel yönetimlerin saha gücü, sivil toplum kuruluşlarının tecrübesi ve gönüllülerin enerjisiyle buluşturulmaktadır.

Bu iş birliği anlayışı, sosyal inovasyonun en güçlü yönünü ortaya çıkarmaktadır: Hiçbir kurumun tek başına gerçekleştiremeyeceği toplumsal dönüşüm, ortak akıl ve ortak sorumlulukla mümkün hâle gelmektedir.

Üsküdar Üniversitesinin yaklaşımında toplum, yalnızca hizmet sunulan bir hedef kitle değildir. Çocuklar, gençler, aileler, öğretmenler, uzmanlar ve yerel aktörler çözümün geliştirilmesine katılan paydaşlardır.

Böylece toplum için proje üretmenin ötesine geçilerek toplumla birlikte çözüm geliştiren bir model oluşturulmaktadır.

Bir Projenin Gerçek Başarısı Nasıl Ölçülür?

Bir projenin görünür olması önemlidir; fakat görünürlük tek başına başarı değildir. Gerçek başarı, meydana getirilen toplumsal etkinin bilimsel yöntemlerle ortaya konulabilmesidir.

Kaç kişiye ulaşıldığı kadar, katılımcıların bilgi, tutum ve davranışlarında nasıl bir değişim meydana geldiği de değerlendirilmelidir. Eğitim öncesi ve sonrası ölçümler, memnuniyet araştırmaları, saha gözlemleri, etki analizleri ve uzun dönemli izleme çalışmaları bu nedenle büyük önem taşır.

Çünkü ölçemediğimiz bir etkiyi geliştiremeyiz; belgelendiremediğimiz bir modeli yaygınlaştıramayız.

Başarılı bir sosyal inovasyon projesi yalnızca sonuç üretmez; aynı zamanda öğrenir, kendisini geliştirir ve yeni uygulamalara yol gösterir. Bir ilçede başlayan başarılı bir modelin başka ilçelere, şehirlere ve hatta farklı ülkelere uyarlanabilmesi, toplumsal katkının çarpan etkisini ortaya çıkarır.

Toplumsal Katkı Bir Tercih Değil, Gelecek Sorumluluğudur..

Geleceğin güçlü toplumları yalnızca ekonomik büyüme sağlayan toplumlar olmayacaktır.

Aynı zamanda çocuklarını koruyabilen, gençlerinin yeteneklerini geliştirebilen, ailelerini destekleyebilen, dezavantajlı bireylerini kapsayabilen ve krizler karşısında dayanışma gösterebilen toplumlar güçlü olacaktır.

Sosyal inovasyon model projeleri, bu geleceğin kurulmasında son derece etkili bir araçtır. Çünkü bu projeler, insanı pasif bir yararlanıcı olarak değil, değişimin aktif öznesi olarak görür.

Yerel ihtiyaçlardan hareket eder, bilimsel bilgiden güç alır ve ortaklıklarla büyür.

Artık toplumsal sorunlar karşısında yalnızca iyi niyet göstermek yeterli değildir. İyiliği planlamak, bilimin rehberliğinde uygulamak, etkisini ölçmek ve sürdürülebilir hâle getirmek zorundayız.

Üsküdar Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen sosyal inovasyon model projeleri de bu anlayışın güçlü bir ifadesidir.

Üniversite ile toplum arasındaki mesafeyi azaltan her proje, bilginin hayata dokunduğu yeni bir umut alanı oluşturmaktadır.

Çünkü gerçek toplumsal katkı, bir projeyi tamamlamak değil; insanların hayatında devam eden bir iyilik ve kalıcı bir değişim meydana getirmektir.

Bilgi topluma ulaştığında değer, ortak akılla uygulandığında çözüm, sürdürülebilir hâle geldiğinde ise geleceğe dönüşür.

Dr. Öğr. Üyesi Nebiye YAŞAR
Üsküdar Üniversitesi Genç Beyinler Akademisi Direktörü ve Toplumsal Katkı Koordinatörü