AFETLERİN KADER OLMADIĞI BİR GELECEK

AFETLERİN KADER OLMADIĞI BİR GELECEK

Bu nedenle afet yönetimini yalnızca arama-kurtarma çalışmalarından ibaret görmek, büyük resmin önemli bir bölümünü gözden kaçırmak demektir. Afet yönetimi; risklerin önceden belirlenmesinden toplumsal farkındalığın artırılmasına, doğru bilginin yaygınlaştırılmasından gönüllülük kapasitesinin geliştirilmesine kadar uzanan çok yönlü bir süreçtir. Bu sürecin en dinamik, en üretken ve en stratejik aktörlerinden biri ise gençlerdir.

Gençler Afetlerin Seyircisi Değil, Çözümün Ortağıdır

Türkiye genç nüfusu bakımından büyük bir imkâna sahiptir. Fakat genç nüfusa sahip olmak tek başına yeterli değildir. Asıl mesele; gençlerin enerjisini bilgiyle, cesaretini eğitimle, teknoloji kullanımını etik sorumlulukla ve gönüllülük duygusunu doğru organizasyonla buluşturabilmektir.

Gençler hızlı öğrenir, değişen koşullara kolay uyum sağlar, teknolojiye hâkimdir ve yenilikçi çözümler geliştirme konusunda güçlü bir potansiyel taşır. Afet öncesinde risk haritalarının hazırlanmasından mahalle temelli farkındalık çalışmalarına; afet anında doğru bilginin yayılmasından yardım organizasyonlarına; afet sonrasında psikososyal destekten sosyal hayatın yeniden kurulmasına kadar çok geniş bir alanda sorumluluk üstlenebilirler.

Ancak bunun için gençleri yalnızca ihtiyaç duyulduğunda çağrılan bir “yardım gücü” olarak değil, afet yönetiminin bütün aşamalarına katılan bilinçli bir paydaş olarak görmemiz gerekir.

Çünkü eğitimsiz bir heyecan, iyi niyetli olsa bile sahada karmaşaya dönüşebilir. Eğitimle, görev tanımıyla ve kurumsal koordinasyonla desteklenen gönüllülük ise hayat kurtaran büyük bir toplumsal güce dönüşür.

Afet Bilinci Bir Kültür Meselesidir

Afetlere hazırlık, yalnızca belli günlerde gerçekleştirilen tatbikatlardan veya dağıtılan bilgilendirme broşürlerinden ibaret kalmamalıdır. Afet bilinci; okulda, üniversitede, ailede, mahallede ve çalışma hayatında süreklilik taşıyan bir yaşam kültürüne dönüşmelidir.

Bir gencin ailesiyle birlikte acil durum planı hazırlaması, yaşadığı binanın risklerini öğrenmesi, ilk yardım eğitimi alması, güvenilir bilgi kaynaklarını tanıması ve afet anında nasıl hareket edeceğini bilmesi küçük bir hazırlık gibi görünebilir. Oysa toplumsal dayanıklılık tam olarak bu küçük fakat bilinçli adımların birleşmesiyle oluşur.

Gençlere yalnızca “Afet sırasında ne yapmalısınız?” sorusunun cevabını öğretmek yetmez. Onlara “Yaşadığınız şehri afetlere karşı nasıl daha güvenli hâle getirebilirsiniz?” sorusunu da sormalıyız.

Bu soru, genci pasif bir dinleyici olmaktan çıkarır; araştıran, proje geliştiren, sorumluluk alan ve çözüm üreten bir özneye dönüştürür.

Genç Beyinler Akademisi: Bilgiden Sorumluluğa, Sorumluluktan Toplumsal Etkiye

Genç Beyinler Akademisi olarak temel yaklaşımımız; gençleri geleceğin yalnızca mirasçıları değil, bugünün etkin paydaşları olarak kabul etmektir. Çünkü gençlere güvenmeden, onları karar süreçlerine dâhil etmeden ve fikirlerini uygulama imkânıyla buluşturmadan dayanıklı bir toplum inşa edemeyiz.

Akademimizin çalışmaları; gençlerin proje geliştirme, sosyal inovasyon, liderlik, gönüllülük, kriz yönetimi, ekip çalışması ve toplumsal sorumluluk kapasitelerini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Afet yönetimi de bu yaklaşımın en hayati alanlarından biridir.

Genç Beyinler Akademisi modeli, bilgiyi yalnızca anlatmayı değil, onu toplumsal faydaya dönüştürmeyi önemser. Eğitimlerin, çalıştayların ve gönüllülük faaliyetlerinin nihai hedefi; gençlerin öğrendiklerini ailelerine, arkadaşlarına, okullarına ve yaşadıkları çevreye aktarabilmeleridir.

Çünkü doğru yetiştirilen bir genç yalnızca kendisini korumaz; ailesini bilinçlendirir, çevresini harekete geçirir ve toplumun dayanıklılığını artırır. Bir gence verilen afet bilinci eğitimi, aslında bir haneye; zamanla bir mahalleye ve nihayetinde bütün bir şehre ulaşabilecek güçlü bir toplumsal yatırımdır.

Bu nedenle üniversiteler, kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör arasında kurulacak iş birliklerinde gençlere sembolik değil, gerçek sorumluluklar verilmelidir. Gençler masada yalnızca dinleyen değil; görüş bildiren, tasarlayan, uygulayan ve değerlendiren taraf olmalıdır.

Dijital Dünyada Gençlerin Stratejik Gücü

Afet zamanlarında doğru bilgi kadar yanlış bilgi de büyük bir hızla yayılmaktadır. Sosyal medyada paylaşılan doğrulanmamış içerikler; yardım ekiplerinin yönlendirilmesini zorlaştırabilir, toplumda paniğe neden olabilir ve gerçek ihtiyaçların görünürlüğünü azaltabilir.

Dijital dünyanın doğal kullanıcıları olan gençlere bu noktada önemli görevler düşmektedir. Gençler; teyit mekanizmalarını kullanma, doğru bilgiyi anlaşılır biçimde aktarma, ihtiyaç ve kaynakları eşleştirme, dijital gönüllülük ağları kurma ve teknoloji temelli çözümler geliştirme konusunda desteklenmelidir.

Afet yönetiminin geleceğinde yapay zekâ, veri analizi, mobil uygulamalar, erken uyarı sistemleri ve dijital haritalama giderek daha fazla yer alacaktır. Gençlerin teknoloji becerileriyle sosyal sorumluluk duygusunu birleştirmek, ülkemizin afetlere hazırlık kapasitesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Dayanıklı Şehirler, Dayanışmayı Öğrenmiş Gençlerle Kurulur

Afetlere dirençli şehirler yalnızca sağlam binalardan oluşmaz. Dayanıklı şehir; komşusunu tanıyan, kırılgan grupları gözeten, görev paylaşımı yapabilen, doğru bilgiye ulaşan ve birlikte hareket etme kültürüne sahip insanların yaşadığı şehirdir.

Bu kültürün taşıyıcısı gençler olabilir.

Bir genç, afet öncesinde bilinçlendirme gönüllüsü; afet sırasında eğitimli destek elemanı; afet sonrasında ise toplumsal iyileşmenin öncüsü olabilir. Çocuklara güven duygusu verebilir, yaşlıların ihtiyaçlarını takip edebilir, engelli bireylerin erişilebilirlik sorunlarını görünür kılabilir ve mahallesinde dayanışma ağları oluşturabilir.

Gençlerin afet çalışmalarına katılması yalnızca afet kapasitesini güçlendirmez. Aynı zamanda gençlerde aidiyet, sorumluluk, empati, liderlik ve toplumsal güven duygusunu da geliştirir. Böylece afet eğitimi, teknik bir hazırlığın ötesine geçerek güçlü bir vatandaşlık ve toplumsal katılım okuluna dönüşür.

Geleceğe Yapılacak En Büyük Hazırlık

Afetlerin ne zaman meydana geleceğini her zaman bilemeyebiliriz; ancak meydana geldiklerinde nasıl bir toplum olarak karşılık vereceğimizi bugünden belirleyebiliriz.

Gençleri görmezden gelen bir afet yönetimi eksik kalır. Gençleri yalnızca afet sonrasında yardım kolisi taşıyan gönüllüler olarak gören bir yaklaşım ise onların gerçek potansiyelini kullanamaz. Gençleri eğiten, dinleyen, karar süreçlerine dâhil eden ve sorumluluk veren bir sistem; afetlere karşı daha bilinçli, daha hazırlıklı ve daha dirençli bir Türkiye’nin kapılarını açar.

Genç Beyinler Akademisi olarak inanıyoruz ki geleceği korumanın yolu, geleceğin sahiplerini bugünden güçlendirmekten geçmektedir.

Her eğitimli genç bir umut, her bilinçli gönüllü bir dayanışma halkası, her genç fikir ise afetlere karşı daha güvenli bir geleceğin başlangıcıdır.

Çünkü afetlere karşı en güçlü yapı yalnızca betonla değil; bilgi, güven, sorumluluk ve dayanışmayla inşa edilir.

Ve bu yapının en sağlam taşı, doğru yetiştirilmiş gençlerdir.

Dr. Öğr. Üyesi Nebiye YAŞAR
Genç Beyinler Akademisi Kurucu Direktörü